الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )

259

أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )

ب . برخى ديگر از ظواهر است و ظواهر نيز همه مساوى نيستند برخى از ظواهر براى همه‌كس قابل درك است ، ولى برخى از ظواهر نياز به تأمل و دقت دارد و چه‌بسا يك آيهء شريفه باشد كه داراى دو ظهور باشد اما يكى قابل درك براى عموم و ديگرى نيازمند به تأمل و قرينه باشد كه اكثريت نمىتوانند بدان نايل گردند . فى المثل آيه شريفه مىفرمايد : إِنَّا أَعْطَيْناكَ الْكَوْثَرَ . اين آيه داراى دو ظهور است : 1 . ظهور دارد در اينكه خداوند به پيامبرش انعام نموده و به او كوثر را اعطا فرموده اين معنا براى همه قابل درك است . 2 . اما مراد از كوثر چيست ؟ اين براى همه قابل درك نيست و لذا اختلاف شده كه مراد از كوثر چيست ؟ برخى گفته‌اند مراد ، نبوت و قرآن است . بعضى گفته‌اند : مراد ، نهرى است در بهشت . بعضى ديگر گفته‌اند مراد صديقه طاهره عليها السّلام است و اقوال ديگرى هم مفسرين آورده‌اند تا آنجا كه به قول علامه طباطبايى حدود 26 قول ارائه شده و لكن به گفته مرحوم مظفر ، اگر كسى در خود سوره دقيق شود مىتواند بيابد كه مراد از كوثر چيست ؟ در خود سوره قرينهء بر مراد موجود است و آن قرينه آيهء سوم سوره كوثر است كه مىفرمايد : إِنَّ شانِئَكَ هُوَ الْأَبْتَرُ ؛ ما به تو كوثر داديم پس تو ابتر نيستى ، اين دشمن تو است كه ابتر است . سؤال : چگونه اين آيه قرينه مىشود ؟ جواب : ابتر به معناى كسى است كه دنباله ندارد ، يعنى نسل و ذريهء او منقطع شده است . حال به قرينه مقابله مىفهميم كه مراد از كوثر كثرت نسل و ذريه است و از طرفى خود كلمه كوثر هم كه بر وزن فوعل است و دلالت بر مبالغه دارد آبى از اين حمل نيست كوثر ، يعنى مبالغه در كثرت آن‌گاه معناى آيه مىشود إِنَّا أَعْطَيْناكَ الكثير من الذّرّية و النسل ملاحظه مىكنيد كه اين ظهور با تأمل و قرينه به دست آمد . حال مىتوان تفسير كرد كوثر را به فاطمه عليها السّلام ، يعنى بگوييم مصداق كامل كوثر زهراست چون نسل كثير رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فقط از طريق فاطمه عليها السّلام بوده ، البته اين تفسير است نه اينكه كوثر نامى از نام‌هاى فاطمه باشد نظير فاطمه ، زهرا ، صديقه ، طاهره ، و . . . ، بلكه زهرا عليها السّلام مصداقى از مصاديق كوثر است و مصداق اكمل و اتم آن است .